Geschiedenis

  • 2015 Een “breuk” voor de Mekes Omdat de Mekes sinds 2014 ook jaarlijks met de boog kampen voor de titel van koningin, heeft de vereniging een nieuwe “breuk” laten maken die de laureate tijdens de huldiging en in de (volgende) stoet mag dragen. Lees verder →
  • 1981 Stoet priesterwijding De Jefkes, de Pekes en de Mekes vergezellen alle (parochiale) verenigingen in de stoet ter gelegenheid van de priesterwijding van Guido Vanfraechem.
  • 1981 Jefkesweekend Op zaterdag 27 juni muziekconcert door de blaaskapel uit Steinach en een concert van de Filharmonie, gevolgd door een “Jefkesbal” met optreden van Tony Geys. ’s Anderendaags de jaarlijkse koningschieting met uitgebreide stoet. Lees verder →
  • 1980 Geboorte en doop van Gust, het reuzenjefke Een nieuwe reus, genoemd naar Albert “Gust” Trappeniers, keizer in 1965, die bij dezelfde gelegenheid werd gevierd wegens 50 jaar lid van de Jefkes. Ook Frans Vander Elst werd gehuldigd als mede-heroprichter van de Pekes 40 jaar geleden. Lees verder →
  • 1979 Heroprichting van de Mekes Wanneer en waarom de Mekes er voordien mee gestopt zijn is niet duidelijk. Volgens hardnekkige geruchten waren zij actief tot aan het uitbreken van WO I Lees verder →
  • 1977 Vendelzwaaien in ere hersteld Het uitvoeren van “de groet van Leefdaal” gebeurde in 1939 door Leon Michiels, vendelier én koning Jefkes 1939. Na de oorlog (1946) hernamen de Jefkes hun koningschieting; Leon Michiels bediende de trommel en Raymond Overloop was vendelier tot 1952. Lees verder →
  • 1973 Reuzenstoet Tervuren Jefkes en Pekes stappen mee in de “Reuzenstoet” te Tervuren. De aloude Leefdaalse reuzen Trien en Borre gingen er hun Tervurense alter ego’s Pie en Wanne bezoeken.
  • 1969 Jefkes en Pekes zoeken de “koning der koningen” Alle aanwezige Jefkes en Pekes die ooit de koningstitel behaalden schoten tegelijk naar de hoofdvogel. Bij de Jefkes herhaalde Marcel Morissens zijn exploot van enkele minuten eerder en de Jefkeskoning van 1969 werd ook “koning der koningen”. Bij de Pekes was Frans “de Woit” Trappeniers dan weer de “koning der koningen”. ’s Avonds “Groot Jefkens en Pekesbal” in zaal Concordia met ...
  • 1966 Viering 125-jarig bestaan Met twee jaar vertraging vieren de Jefkes dat hun vereniging 125 jaar eerder werd heropgericht. Bij deze gelegenheid wordt het kostuum vereenvoudigd: de blazer vest blijft achterwege, de Jefkes paraderen in witte hemdsmouwen en hebben nu allemaal een rode sjerp – voordien alleen de bestuursleden. De strooien hoed (de zogenaamde “tits”), de zwarte plastron (symbolen van de bourgeosie-jeugd eind 19e eeuw)  ...
  • 1959 Vader en zoon Trappeniers nogmaals tegelijk koning In 1958 en 1959 waren Theo Trappeniers (Jefkes) en zijn vader Zander Trappeniers (Pekes) tegelijk koning. Een unicum dat alleen kan verbeterd worden wanneer in de toekomst vader, zoon en dochter of echtgenote koning(in) worden of wanneer er een keizersduo of trio zou kunnen gekroond worden.
  • 1958 Wereldtentoonstelling De Jefkes zijn present op de Wereldtentoonstelling in Brussel, als 1 van de vele folkloristische attracties. Ook toen al waren ze (voor zover bekend) de enige nog bestaande schuttersgilde voor ongehuwde jongemannen in de Benelux.
  • 1950 François Smets, 16 jaar, koning Jefkes nr 1, overlijdt Hij was 3 maanden eerder op 25 juni koning geworden. Lees verder →
  • 1948 De Jefkes stappen mee in de bloemenstoet te Tervuren Zij krijgen van het gemeentebestuur uit erkentelijkheid een indrukwekkend “diploma” uitgereikt.
  • 1946 Deelname aan gildentornooi in Dormael De St.-Sebastiaensgilde uit Dormaal (bij Zoutleeuw) vierde haar 600e verjaardag in het weekend van 6 en 7 juli. Zij telde op dat moment 44 leden, gerecruteerd in een dorpje met amper 126 huizen. Lees verder →
  • 1945 Twee Schotse soldaten zagen de wip af Op 8 januari 1945 maakten enkele Schotse soldaten brandhout van de “staande wip” langs de kasteeldreef. Zij dachten dat het een ingenieuze Duitse militaire radio-installatie was. Met het hout stookten ze een vuurtje om de vrieskou te verdrijven. Lees verder →
  • 1939 Viering 100 jaar Jefkes Jubileum met grote stoet, ontvangst op gemeentehuis, extra subsidie. Heroprichting van een mansgilde, de “Pekes”. Uitzonderlijk werden er zelfs foto’s gemaakt waarvan er een handvol bewaard zijn gebleven.  
  • 1926 Deelname aan een gildentornooi in Leuven De Jefkes van Leefdaal halen prijzen in vendelzwaaien en een uitzonderlijke prijs voor de unieke vlag getooid met stukjes bruidskleed van de huwende de Liedekerkes op het kasteel volgens de enen – met stukjes bruidskleed van Jefkesvrouwen volgens anderen. Lees verder →
  • 1925 Het jaarlijkse Jefkesfeest duurde tot nu (minstens) 4 dagen. Het doel van de jonkmansgilden is ontspanning te bezorgen aan haar leden : hun voornaamste bezigheid is de jaarlijkse koningsschieting. Tot circa 1925 duurde dat feest (minstens) 4 dagen. Lees verder →
  • 1914 Na WO I verdwenen de mansgilden uit beeld maar de “Jefkes” bleven springlevend Uiteraard was er ook tijdens de oorlog geen sprake van koningschietingen bij Jefkes en Pekes. Kort na de oorlog hervatten beide Jefkesverenigingen hun activiteiten, weliswaar in mineur: van Jefkes-stoeten met meer dan 100 deelnemers – dat moeten nogal schietingen geweest zijn ! – zoals voor de oorlog was voorlopig geen sprake meer. De Pekes zouden pas in 1939 opnieuw tot leven worden ...
  • 1905 De gemeenteraad beslist om de 4 schuttersgilden te ontheffen van de gemeentetaks op bals Zij worden met name genoemd: de jongsmansgilde Sint Jan (Jefkes nr 1), de Sint Paulusgilde (allicht de Pekes – node gesticht in 1902), de jongmansgilde Sint Lambertus (Jefkes nr 2) en de mansgilde Sint Sebastiaen (waarschijnlijk “Pekes” van nr 2) Lees verder →
  • 1904 De rivaliteit tussen Jefkes 1 en 2 leidde tot schermutselingen (Het exacte jaar hebben we nog niet achterhaald) Om Jefkes nr 2 te beletten hun koningschieting te houden waren enkele heethoofden van nr 1 van plan om na hun eigen koningschieting de staande wip onbruikbaar te maken. Maar nummer 2 had er lucht van gekregen en bewaakte de wip dag en nacht. Het kwam tot een bloedig treffen en 1 van ...
  • 1904 De Blankaartschutters (tot 1924) Hun wip stond op de wijk Blankaart in een weide van de familie De Keyn. Elk jaar organiseerden zij een teerfeest en voor hun financiering een concert en/of een muzikaal toneelspel. Een koor van een dertigtal gelegenheidszangers opende het feest met een lied geschreven en getoonzet door Louis Michiels, die eveneens toneelstukken schreef. Zij leunden allicht aan bij de Filharmonie ...
  • 1903 Nieuwe breuk voor Pekes nr 1 Alfons Van Esch (1871-1936), echtgenoot van Maria Ludovica Vanden Plas, lokaalhouder café + feestzaal “Casino” (naast de kerk, nu apotheek), vergaderlokaal van Filharmonie en de Jefkes/Pekes nr 1, schenkt een nieuwe zilveren breuk aan de Pekes waarop Sint Paulus (hij heeft een zwaard vast) staat afgebeeld. (Sint Paulus en Sinte Pieter worden beiden gevierd op 29 juni, vandaar soms verwarring en als je ...
  • 1902 De Pekes maken een nieuwe vlag Louis Michiels maakte een ontwerp van een vlag waarop Sint Paulus – de nieuwe patroonheilige van de Pekes – moest worden afgebeeld. De vlag zou – naar aloude gildengewoonte – twee “slippen” krijgen en afgeboord worden met de nationale driekleur. Tjjdens de jubileumstoet van 1966 werd deze vlag nog steeds fier gedragen… zij het door een Jefke!  
  • 1902 Afsplitsing Jefkes nr 2 en eveneens splitsing van de mansgilde Sint Sebastiaen Op 2 juni 1902 ziet de nieuwe vereniging “Jefkes nr 2” het levenslicht. Zij werkten vanaf dan mee met de in 1875 opgerichte/afgesplitste Fanfare Sint-Lambertus en kiezen dezelfde patroonheilige. Jefkes “nummer 1” houden als patroon Sint Jan, de Pekes kiezen Sint Paulus aangezien de St Sebastiaensbreuk was meegenomen door “nr 2”. De koningschieting van nummer 1 blijft op de zondag na ...
  • 1901 Uit de “rekening van de schitting” blijkt dat de Jefkes 11 herbergen bezochten De uitbaters worden opgesomd: Van Esch (zaal Casino, naast de kerk, nu apotheek), Vanerk, Ph. Jochmans, Gijns (hoek Dorpstraat-Vlieguit, nu parking), L. Arnoets, (? later “Concordia”, uitgebaat door J. Arnoets + Wis “van de loempe” Trappeniers) Cums, Vaneffen, Roekens, (bij “de Pipper”, nu Dorpstraat 546) Vanderelst, (bij “Paike van Reke”, nu Dorpstraat 512) Stas, Vanmeerbeek (? Jozef Van Meerbeeck, alias “Jef van Cafeike”, nu Dorpstr. 477) Er waren toen veel meer cafés ...
  • 1888 De “jongmans van Leefdaal” laten een mis opdragen ter ere van Antonius Lecock (+ 22-4-1888 oud 72 jaar) Dit was geen uitzonderlijk geval. In het “reglement van de jongmansgilde” staat immers duidelijk gestipuleerd dat een trouw lid – dus wie de maandelijkse bijdrage betaalde – recht had op een mis “wegens de jonkheid” en dus op kosten van de Jongmansgilde. Wie geen overtuigd Rooms-Katholiek was en geen goede reputatie genoot kon overigens geen lid worden. Een nieuwe gildebroeder moest onder ...
  • 1868 Heroprichting Sint-Sebastiaens mansgilde Op 20 januari 1868 werd de Sint-Sebastiaensmansgilde heropgericht. Wellicht werden alleen de geldende regels gepreciseerd, verfijnd en/of strenger gemaakt. De gilde bestond immers al tijdens de vorige jaren. Op een feestzitting op het gemeentehuis in 1906 werd immers een gildenbroeder gevierd met 41 jaar trouwe dienst. Bron Willy Brumagne in www.leefdaal.be
  • 1840 Er zijn veel vrijgezellen in de 19e eeuw Het aantal “definitieve” vrijgezellen was in de 19e eeuw zeer hoog. Bijna één vijfde van de bevolking was nog vrijgezel op 50-jarige leeftijd. In Overijse werd in 1799 genoteerd dat meer dan de helft van de mannen tussen 30 en 39 jaar oud nog steeds vrijgezel waren. Een rijk recruterings-veld voor de Jefkes waren ook de boerenknechten, die zowat allemaal ongehuwd ...
  • 1839 Heroprichting “gild der jongmans van Leefdael” Ondertekend op 6 oktober 1839 door P.J. Vanhamme, kapitein en hoofdman; G. Vranxks, Boetmeester; G. Vander Elst, commissaris; J.B. Vander Elst, commissaris Goedgekeurd door het gemeentebestuur: J.A. Vanhamme (burgemeester) P. Cludts en P. De Beckere (schepenen) Los daarvan zou de mansgilde Sint-Sebastiaen (de Pekes) al eerder zijn heropgericht (wellicht toen Napoleon gilden terug toeliet – circa 1805). Voor de Jefkes werd een nieuwe vlag gemaakt die door een vaandrig ...
  • 1839 De (her)oprichters van de Jefkes P.J. Van Hamme (° circa 1813). Zijn grootvader Lambertus (° 1753 +circa 1805) was burgemeester van Leefdaal tot 1792 en tevens hereboer van het “Gasthuishof”. Zijn broer Joannes Alexander (1807-1869) was burgemeester van Leefdaal in 1836-1848, dus tijdens de heroprichting van de Jefkes P.J. zelf werd daarna burgemeester Niet vergeten dat in de 19e eeuw enkel de rijke mensen mochten meedoen aan de verkiezingen, van “algemeen ...
  • 1805 Napoleon Bonaparte laat het verenigingsleven opnieuw toe maar hij recruteert driftig “jonkmans” voor zijn leger, zodat er van heroprichting van Jongmansgilden niet meteen sprake kan zijn. Toch lijken de Jefkes zich in 1839 gedeeltelijk te hebben laten inspireren door het legerkostuum van de keizerlijke soldaten: zij kozen ook voor een witte broek als onderdeel van het uniform. De legers van toen hadden geen camouflagekledij en gebruikten geen guerilla-taktieken, ...
  • 1796 Franse republiek schaft alle Gilden af Al hun goederen werden verbeurd verklaard en verkocht ten voordele van “het nationaal goed”. De kostbare zilveren breuken van de Leefdaalse schuttersgilden kregen ze alvast niet in handen, maar van aloude reglementen, verslagen, rekeningen en ledenlijsten is niets bewaard gebleven – als die te Leefdaal al ooit bestonden. Lees verder →
  • 1783 Keizer Jozef II verbiedt alle gilden Het was een van de oorzaken van de Brabantse omwenteling. Jozef stierf in 1790. Zijn opvolgers Leopold II en Frans II milderden het beleid van hun voorganger. Lees verder →
  • 1721 Schieten naar gaaien op kerkgebouwen overal verboden De kerkelijke overheid verbiedt het omtoveren van kerktorens tot staande wip. Eerdere verboden van 31-3-1707 (door aartsbisschop de Precipiano), 31-3-1711 (herhaling) en 13-4-1715 (Raad van Brabant) werden alom genegeerd. Lees verder →
  • 1719 Er staat een “staande wip” afgebeeld in het kaartboek van de abdij van Terkameren In dezelfde omgeving (achter ” Les Maronniers”, toen nog het “hof van Schollenberg”) vindt men de wip terug op de kaart van Ferraris (1771-1780). We herkennen het kasteel, met een paar verdwenen bijgebouwtjes en 3 vijvertjes waar nu een drassige weide is. Lees verder →
  • 1711 Karel III verbiedt ongehuwden lid te worden van de gilden voor gehuwden Verbod aan jongmannen zich ” te begeven in de Guldens van de getrouwde mans, op pene van 25 guldens amende”. Naast de boete voor elke jongman die het toch deed kreeg de gilde zelf er nog een boete van 50 gulden bovenop. Dit waren grote bedragen. De reden voor dit verbod laat zich licht raden: de jongmansgilden werden in 1701 verboden ...
  • 1701 Ordonnantie van Filips V : alle jongmansgilden worden verboden Plakkaat van zijne majesteit, gegeven den 15 februari 1701 verbiedende de Gilden van de Jongmans. Zijnde t’onzer kenisse gekomen, dat men zich vervoordert (voortdoet) van in verscheiden plaatsen op te richten Gilden van Jongmans zonder permissie of octrooi (…) Lees verder →
  • 1688 Pastoor Nicolaus Des Moulins verbood de fuiven van de jongmannen (en de jonge meisjes). De Jefkes gaan in beroep! “Terwijl jongens en meisjes heimelijk (want verboden sinds 1687) samen speelden en dansten, trad pastoor Nicolaus Des Moulins (1684-1692) op. Het bleef niet bij vermaningen, zodanig dat de jongmansgilde in beroep ging bij de kerkelijke overheid. Het leidde tot een proces op het aartsbisdom tussen de pastoor en de jeugd van Leefdaal, leden van de gilde.” De jeugd van 1688 hield ...
  • 1673 De kasteelheer van Leefdael schenkt een breuk met de afbeelding van O.L.Vrouw met het kindje Jezus, op een wolk gezeten, aan de “coninkcschutter” (1637 volgens een krantenartikel uit 1966, maar dat is onwaarschijnlijk; volgens de merktekens is de Jefkesbreuk van Sint Jan na 1665 gemaakt.) In 1672 huwde Anna Helman, de dochter van de toenmalige kasteelheer, met Jan van Brouchoven de Bergeyck. Zij kreeg kasteel en omgeving als bruidsschat en haar man werd “baron van Leefdaal”. Het lijkt dan ook logisch dat die kersverse baron ...
  • 1668 Hoofdman Jefkes overlijdt te Leuven Joannes Baptista Keyaerts, 18 jaar oud, eerstgeboren zoon van drossaard Guilelmus Keyaerts en Barbara Cecilia de Ro, leerling aan het gymnasium van het H. Drievuldigheidscollege werd op zondag 8 april 1668 in Leefdaal begraven in de kerk, voor het altaar van het Heilig Kruis. In de overlijdensakte wordt vermeld dat hij de kapitein was van de plaatselijke jongmansgilde. Lees verder ...
  • 1665-1675 Breuk “Sint- Sebastiaen” Merktekens: Leuvens stadsmerk (gekroond schild), Symbool Leuven (sleutel Sint-Pieter), 5-puntsster = maker Laureys Wijnants, Leuven Dekanaatsletter: onleesbaar Het oudst bekende werk van Laureys Wijnants dateert uit 1649, hij stierf in 1676 Bronnen Prof. emer. Frans Van Molle, Heverlee N.B. Deze breuk verdween in 1902 en dook even later weer op als trofee van de koning der pas opgerichte “Jongmansgilde Sint-Lambertus” alias “Jefkes nr 2”.
  • 1665-1670 Breuk “O.L.Vrouw” gemaakt door Laureys Wijnants, Leuven Deze breuk wordt nog steeds gedragen door de Koning van de Jefkes. Bij de heroprichting in 1839 werd de Koning ook getooid met een strooien hoed met zilveren vogel. De breuk bevat minuscule merktekens, aangebracht door de maker. Daardoor weten we dat het kunstwerk werd vervaardigd in Leuven, door een zoon van de vermaarde zilversmid Jan Wijnants, waarvan diverse zilveren monstransen tentoongesteld staan in ...
  • 1664 Sint-Sebastiaensgilde huldigt het H. Sacrament De schuttersgilde Sint-Sebastiaen werd in die periode (her)opgericht. Bij deze gelegenheid werd een “geestelijk spel” opgevoerd. In de kerkrekening wordt vermeld dat 4 stuivers werden betaald aan schrijnwerker François Van de Velde voor werken aan “den auteer op ’t kerkhof” op vraag van “de nieuwe opgerichte gilde van St. Sebastiaen” Bronnen Frans Maes “Schuttersgilden: de St Sebastiaensgilde”; nota’s Willy Brumagne; rijksarchief kerkoffer nr 24605 pag. ...
  • 1661 jonker Philips Helman koopt het kasteel van Leefdaal en beheert de heerlijkheden van Leefdaal en Vossem Verkoper was Maximiliaan, vrije baanderheer (= baron) van Merode en heer van Duffel, die het op zijn beurt op 19 december 1653 had verkregen van Willem van Merode. De familie de Merode was op het kasteel van Leefdaal gevestigd vanaf 1445 en zou pas 300 jaar later in Westerlo en Everberg opduiken. Philips Helman (°1615) was afkomstig van een rijke koopmansfamilie ...
  • 1648 Offerande van Jongmans van Leefdaele De parochie kreeg een “offerande van jongmans van Leefdaele tot enen nieuwen Tabernakel om boven ’t hoogheilig Sacrament te dragen in de processie, ontvangen de somme van 53 (gulden) 2 (stuivers) 0 (oorden)”. Het overschot is in 1650 toegevoegd aan de schenkingen voor een nieuwe monstrans. Er is evenwel niet expliciet vermeld dat het de jongmans van de jongmansgilde betrof. De ...
  • 1627 Vergaderingen in het “schuttershuis” De wethouders vergaderden er meermaals “ter bestraffing van de misdadigers”, ondermeer op 10 november 1627. Omdat het kasteel van Leefdaal (toen eigendom van de familie de Merode), de meer voor de hand liggende vergaderruimte, nog in heropbouw was na een brand van 1626? Als er een “schuttershuis” was, dan was er ook een schuttersgilde. “Alle verenigingen die spontaan uit het volk voortkomen ...
  • 1598 Albrecht en Isabella zijn de schuttersgilden zeer genegen Zij namen er zelf actief aan deel en de gilde van Leuven was de facto de leidende gilde in “de Zuidelijke Nederlanden” Historische context Vorstin Isabella (1598-1621) , gehuwd met Albrecht van Oostenrijk, heerste over de onafhankelijke “Zuidelijke Nederlanden”. In 1621 werd ze landvoogdes en kwamen wij opnieuw onder Spaans bewind. Zie ook “Antoon Sallaert of zijn atelier”   “Op het schilderij van Gaasbeek zien ...
  • 1540 Keizer Karel beperkt de voorrechten van de recente schuttersgilden met geweren en buksen Zij kiezen als patroonheilige voor Sint-Antonius, Sint-Christoffel of Sinte-Barbara. De gilden met de handbogen daarentegen zijn de erfgenamen van de oudste traditie. Bronnen: “Bronnen voor het schutterswezen in de Antwerpse Kempen”, kanunnik J.-E. Jansen Historische context: Graaf Karel II (1515-1555), Oostenrijks huis, tevens Koning Karel I van Spanje en Keizer Karel V van Duitsland
  • 1517 keizer Karel hervormt het muntstelsel Voordien was er een streekgebonden allegaartje van munten; de onderlinge waarden bepalen was lastig en hinderde het handelsverkeer enorm. Keizer Karel vereenvoudigde dit tot een stelsel waarin de Gulden alias de Gouden Carolus de eenheidsmunt werd. 1 gulden was 20 stuivers waard en 1 stuiver was gelijk aan 4 oorden. Dit muntstelsel bleef in onze streek feitelijk in gebruik tot in 1832 de Belgische Frank ...
  • 1453 Het militaire karakter van de schuttersgilden verdwijnt op de achtergrond. Na de bloedige nederlaag der gemeentelegers te Gavere op 23 juli 1453, trachtte Filips de Goede de schuttersgilden en de ambachten in onschuldige gezelschapsmaatschappijen te hervormen. Zij zullen voortaan, tot in de XVIe eeuw, nog wel den heer tegen den aanrukkenden vijand ter hulp snellen, nochtans in mindere mate. Hun doel bleek nu meer te zijn: het beschutten van de ...
  • 1400 Schuttersgilden “Dr. Reintjens zei dat vrijwel alle schuttersgilden in het Rijnland omstreeks 1400 ontstaan zijn uit de noodzaak hun dorp of stad tegen vreemde indringers te beschermen. Praktisch overal is de oorsprong volgens hem dezelfde: vrijwillige beschermingskorpsen tegen vreemd gevaar.” Bronnen niet gedateerd krantenartikel dat Dr. Reintjens citeert op een colloquium in Antwerpen over de vraag “Waar komen de schuttersgilden vandaan?” Historische context: Jan Zonder ...